HOE ZIT HET TOCH MET DIE BUMA EN STEMRA

Voor velen is de rol die BUMA en STEMRA spelen in ons filmwereldje niet geheel en al duidelijk.
Frans Leijnse, lid van ZEEVA, de Zeeuwse NH’63, besloot eens te informeren bij Wim Tulp, Piet van Eerden en Bouke Jasper en is heel wat aan de weet gekomen. Het lijkt zinvol om ook onze leden hierover nog weer eens te informeren.

DE KERN VAN HET AUTEURSRECHT
Het is goed te beseffen wat de kern van het Auteursrecht is (in ieder geval in Nederland). De wet beschermt een auteur automatisch, zonder dat die daarvoor iets hoeft te regelen. Muziekauteurs (componisten en tekstschrijvers) hebben, als hun muziek elders wordt gebruikt, recht op een vergoeding. Omdat het onderhandelen hierover niet eenvoudig is en het controleren of overal wel voor wordt betaald, kunnen zij deze rechten laten beheren door BUMA/STEMRA.

Het auteursrecht zorgt ervoor dat de maker van een werk het voor het zeggen heeft en bijvoorbeeld voorwaarden kan stellen aan diegenen die iets met zijn/haar werk willen doen.
De auteursrechthebbende kan als enige besluiten om het werk al of niet tegen betaling te (laten) vermenigvuldigen of openbaar te maken.

Het overdragen van auteursrecht van de maker aan anderen kan alleen via een schriftelijke overeenkomst.

WIE EN WAT ZIJN BUMA EN STEMRA?
De vereniging BUMA verleent toestemming voor het openbaar maken (filmvertoning en uitzending) van auteursrechtelijk beschermde muziekwerken. BUMA is tevens belast met het innen van vergoedingen voor de auteursrechthebbenden, zoals componisten, tekstdichters en muziekuitgevers.

De stichting STEMRA verleent toestemming aan filmmaatschappijen, videodistributeurs, omroepen en platenmaatschappijen voor het vastleggen en reproduceren van muziekwerken op beeld- en geluidsdragers (het zogenaamde mechanisch reproductierecht).

STEMRA verzorgt tevens het innen van de hierover verschuldigde vergoedingen voor de rechthebbenden van deze muziekwerken.

FILM EN AUTEURSRECHT
In 1996 hebben er gesprekken plaatsgevonden tussen SBA en NOVA enerzijds en BUMA/STEMRA anderzijds om helderheid te brengen in het woud van regels die gelden op het gebied van auteursrechten en naburige rechten die van belang zijn voor de amateurfilmer. Dat resulteerde in het boekje “FILM EN AUTEURSRECHT, een heldere uiteenzetting over auteursrechten en naburige rechten, speciaal toegespitst op de amateur video- en filmmaker”.
De 750 exemplaren zijn ondertussen volledig “uitverkocht” en er is besloten om binnen redelijk afzienbare tijd een nieuw en aangepast boekje te maken.

BUMA
De NOVA heeft met BUMA afspraken gemaakt over een centrale regeling voor het muziekgebruik tijdens filmvoorstellingen en overige audiovisuele presentaties door leden van de NOVA. Deze regeling is gebaseerd op het aantal leden dat de NOVA telt. De bijeenkomsten waar deze films en dergelijke, onder auspiciën van de NOVA, worden vertoond dienen te worden georganiseerd door of namens leden die bij de NOVA zijn aangesloten. (Dus ook ZEEVA.)

Deze regeling van BUMA met de NOVA heeft overigens uitsluitend betrekking op voorstellingen op Nederlands grondgebied.

Wanneer de films van de NOVA-leden buiten club- of verenigingsverband worden vertoond, zal de organisator van zo’n evenement zelf met BUMA moeten afrekenen (vertoningsrecht). Te denken valt bijvoorbeeld aan een groot videoscherm in een winkelcentrum waar, op initiatief van de winkeliersvereniging, films van NOVA-leden (met muziek) worden vertoond aan het winkelend publiek.

Gaat een clublid of de club een avond verzorgen in b.v. een bejaardentehuis, dan valt dit niet onder de regeling welke de NOVA heeft afgesloten met BUMA en is het bejaardentehuis verantwoordelijk voor de afdracht.

Een ander voorbeeld is het Benelux Filmfestival in Beverwijk. Dit festival wordt georganiseerd door de Stichting Benelux Filmfestival Nederland. Dit festival wordt weliswaar door NOVA-leden georganiseerd, doch niet onder auspiciën van de NOVA. Ook hier is daarom de centrale regeling met de BUMA niet van toepassing en wordt door de Stichting de bijdrage aan de BUMA betaald.

STEMRA
In tegenstelling tot BUMA heeft STEMRA geen regeling met de NOVA. STEMRA stelt zich namelijk op het standpunt dat, zolang de film uitsluitend incidenteel vertoond wordt tijdens de avonden van de NOVA of andere amateur-filmerverenigingen, er geen vergoeding verschuldigd is voor de reproductie van muziek uit het door STEMRA beheerde wereldrepertoire. Zodra de film echter anders wordt gebruikt, bijvoorbeeld als bedrijfsfilm of voor vertoning via (lokale) omroepen, dan zal de maker van de film wel een regeling met STEMRA moeten treffen.

BUMA/STEMRA SOMS GEEN TUSSENPERSOON
Er is ook muziek waarvoor de BUMA/STEMRA niet als tussenpersoon kan optreden. Dit geldt o.a. voor The Stones, Lionel Ritchie, Michael Jackson, en zo zijn er nog veel meer. Wil je die muziek gebruiken, dan zal je dat zelf met de betrokkenen moeten regelen. Voor deze muziek geldt de regeling welke de NOVA met BUMA/STEMRA heeft afgesloten dus niet.

FILMS OP EEN WEBSITE
De overeenkomst welke de NOVA met de BUMA heeft afgesloten is niet van toepassing op de films welke door de makers, de clubs, de AO's, maar ook door de NOVA op een website gezet worden. Daarvoor dient door de webmaster een contract te worden afgesloten met de BUMA/STEMRA. Er zijn verschillende tarieven, t.w.: 

1.   Wanneer in totaal op de website minder dan 10 minuten muziek staat, en dan alleen maar fragmenten welke korter zijn dan 100 seconden, dan kost dit incl. BTW 27,00 Euro per maand.

LET OP!!! Een kompleet nummer, dat b.v. maar 80 sec. duurt, is geen fragment!

Staat er op de site aan fragmenten meer dan 10 minuten, met een maximum van 90 minuten aan muziek, dan zijn de kosten 67,50 Euro/maand.
 

2.   Voor complete muziekstukken en fragmenten die langer zijn dan 100 sec., zijn de kosten 67,50 Euro/maand, mits er in totaal maar niet meer muziek op de site staat dan 10 minuten.
 

3.   Voor meer dan 10 minuten, maar minder dan 90 minuten zijn de kosten 135,00 Euro/maand.

Je ziet, de kosten kunnen nogal aardig oplopen. En dan hebben we het hier alleen nog maar over BUMA/STEMRA. Bedenk ook dat we nog andere organisaties en rechten hebben, zoals: Sena (Stichting Naburige rechten), beeldrechten, filmrechten.

NABIJE TOEKOMST.
De NOVA gaat starten met het plaatsen van een aantal 60 secondenfilms op de website, rekening houdend met de bepalingen. Dit kost dan 27,00 Euro/maand. Zij ziet dit als een soort proefperiode. Op een later tijdstip kan er dan overgestapt worden naar de duurdere tarieven met meer mogelijkheden.
Een mogelijkheid is dan om, via een verdeelsleutel, films op de NOVA website te plaatsen waar de AO's dan gebruik van kunnen maken. De betreffende AO (of club) kan op de eigen website een link naar de film op de NOVA website plaatsen. Op die manier hoeft de club/AO geen duur contract af te sluiten met BUMA/STEMRA.
Op de website van de Filmotheek staan fragmenten van de te huren films te staan, echter zonder muziek, maar wel rekening houdend met beeld- en filmrechten. Hier zijn dan verder geen kosten aan verbonden.

PAS OP VOOR VALKUILEN!
Enige tijd geleden maakte ik een film gebaseerd op een kort bestaand verhaal, niet om commerciële redenen (maar als gevolg van een uit de hand lopende hobby). De juriste van de uitgeverij maakte mij zeer helder duidelijk dat ik een vergoeding voor de rechten moest betalen. Immers, ik betaal toch ook voor mijn camera, de videotape, de montagesoftware, de koffie op de set, etc. Waarom niet voor het verhaal?

Een andere amateurfilmer maakte met behulp van foto’s van een fotograaf een prachtige videofilm. Hij had geen toestemming gevraagd aan de fotograaf om deze te kopiëren naar video. Hij schond daarmee het beeldrecht. Valt zoiets in de club niet zo op, als zo’n film op de website wordt geplaatst, wordt een enorm risico gelopen!

Weer een andere amateurfilmer wilde een film maken naar een verhaal van Roald Dahl. Zekerheidshalve werd toestemming gevraagd aan de erven Dahl. Het verhaal mocht wel worden gebruikt, maar er moest een behoorlijk bedrag aan rechten worden betaald. Groot was de teleurstelling!

Uiteindelijk werd de film wel gemaakt, doch op de website zetten … wereldwijd! Pas op, niet doen!

RECHTENVRIJE MUZIEK
In de handel zijn rechtenvrije Cd’s te koop. Deze Cd’s zijn vrij prijzig, doch de prijs is inclusief de rechten. U kunt deze muziek dus vrij gebruiken.
Het laatste woord is hier echter nog niet over gesproken omdat de betrokken componisten dikwijls ook een afspraak hebben met BUMA/STEMRA om hun werken te beheren. Zelf maken zij, door het produceren van rechtenvrije muziek, hierop dus een uitzondering. En daar zit ‘m nu juist het probleem. Enerzijds wel beheren, anderzijds niet!

TENSLOTTE
Mocht u ooit tegen betaling een opdrachtfilm maken, dan bent u verplicht tot het aangaan van een regeling met de BUMA/STEMRA.
Het is dan in uw eigen belang dat u goede afspraken maakt met uw opdrachtgever over de betaling van de daaraan verbonden kosten.

Als amateur - behoeven we ons gelukkig geen zorgen te maken over BUMA en STEMRA, zolang we ons maar aan de afspraken houden. Ik hoop dat deze nu voor u duidelijk zijn.