Fotografie tips, grootformaat Trouw fotografie


Om te fotograferen heb je een lens nodig. Maar grootformaat objektieven
worden heel anders gebouwd en gebruikt dan kleinbeeld of middenformaat
objektieven. Ze zien er vreemd uit, hebben een ingebouwde sluiter, en
een kleine objektief kan toch een heel lang brandpunt hebben. Vreemd,
vreemd. In deze pagina's kijken we naar de praktijk van deze exotische
beesten.




Simpeler is beter


In kleinbeeld en middenformaat moeten lenzen ontworpen worden met
allerlei compromissen. Om onhandig lange of korte lenzen te voorkomen
worden allerlei optische truukjes toegepast. Speciale lenscombinaties
om objectieven korter of langer te maken. Veel lenselementen met veel
lensoppervlakken die allemaal beeldafwijkingen en reflecties
produceren. Die afwijkingen moeten dan weer door andere lenselementen
gecorrigeerd worden. Het is een vicieuze cirkel die alleen met kunst en
(computer-)vliegwerk in de hand gehouden kan worden. Lenzen moeten
binnenin het objectief ten opzichte van elkaar verschuiven om te kunnen
zoomen. Plastic lenzen, spiegels enz worden toegepast. Dit alles heeft
een negatieve invloed op de afbeeldingskwaliteit. Je kunt nu eenmaal
niet voor een dubbeltje op de eerste rang zitten. Om toch professionele
topklasse objectieven te produceren moeten speciale glassoorten en
slijpvormen gebruikt worden, waardoor ze schreeuwend duur worden.
Grootformaat objectieven zijn veel simpeler van ontwerp. Het zijn meestal variaties
op symetrische ontwerpen in twee delen, met een beperkt aantal
lenselementen en zonder bewegende delen. Een groep lenzen zit voor de
sluiter en een tweede groep erachter. De sluiter zit op de optisch
ideale plek, middenin het objectief. Front- en back-element zijn
uitgevoerd als elkaars spiegelbeeld. Foutjes die in het frontelement
ontstaan worden door het back-element weer terug-gecorrigeerd. Zo kan
met simpele middelen een topresultaat behaald worden. Wie wel eens met
oude of repro-objectieven experimenteert (hierover later) staat vaak
versteld over hun afbeeldingskwalieit. En dit soort objectieven tik je
voor een paar tientjes op de kop.



Gratis macro


Grootformaat objectieven kunnen relatief compact zijn. De lenzen vormen
namelijk alleen het voorste deel van het hele objectief. De flexibele
balg zorgt voor de afstand tussen lens en film, en hoeft dus niet
ingebouwd te worden zoals bij kleinbeeld of middenformaat. Een 600 mm
objectief voor grootformaat meet slechts een fractie van een 600 mm
voor kleinbeeld. Want de balg zorgt voor de rest.

ELK grootformaat objectief is een macro-objectief ! Zodra je de balg
twee keer zover uittrekt als de brandpuntsafstand zit je al op 1 : 1.
Een 150 mm standaard-objectief voor 4x5 inch beeld projecteert een
bloempje van 3 cm, bij een balguittrek van 2 x 150 = 300mm als 3 cm op
de film. Rek je de balg nog verder uit, dan komt men moeiteloos op 2 of
3 maal groter. Wanneer je dat negatief vervolgens 10 keer vergroot of
de dia projecteert, wordt het bloempje van 3 cm opblazen tot een bloem
van een meter doorsnee. Kostprijs : ? 0,00. Voorwaarde is wel dat de
balg lang genoeg is.

Natuurlijk
lenen bepaalde objectieven zich beter voor macro dan anderen. Dit is
vooral een kwestie van lensconstructie. Maar ook hier kan men voor een
dubbeltje op de eerste rang zitten. Wie zijn negatieven zelf vergroot
heeft namelijk al een macro-objectief in huis. Monteer een goed
vergrotingsobjectief met een adapterring achterstevoren in een sluiter
met lensplankje, en je hebt een macro-objectief van absolute
topkwaliteit.





Uitwisselbaar


Hoe zorg je voor verkoopscijfers ? Door bij je klant een behoefte te
scheppen. Vijftig jaar geleden kon je bijna elk merk objectief op elk
merk camera schroeven. Met een topklasse Leica-objectief werd je
goedkope Praktica een professionele camera. Had je eenmaal een setje
goede objectieven, dan bleef je daarbij. Toen bedachten
camera-producenten de bajonet-vatting. Dat was een gemak voor de klant,
en ? financieel voordeel voor de producent. Want opeens was je
verplicht om dure objectieven van het eigen merk te kopen. Er was een
behoefte gecreeerd. Hetzelfde truukje is / wordt uitgehaald met APS en
digitale camera?s. Laat mensen geloven dat ze het nodig hebben, en ze
zijn bereid drie keer hetzelfde ding te kopen. KASSA !

Grootformaat
fotografen zijn professionals en gevorderde amateurs, bij wie dit
truukje niet lukt. Die zijn meer gehecht aan de kwaliteit van hun
favoriete objectief dan aan nieuwe snufjes. Dus zijn grootformaat
objectieven op elke camera te gebruiken. Je monteert hetzelfde
objectief op een ander lensplankje, en fotograferen maar. Op deze regel
zijn slechts enkele (dure) uitzonderingen.



Sluiters


Ook de sluiters zijn op elke camera en met elk objectief te gebruiken.
De standaardmaten voor de schroefvattingen zijn # 00 (25 mm), # 0 (32,5
mm), # 1 (39 mm) # 2 (50 mm) en # 3 (62 mm). Elke grootformaat lens
past in een van deze sluiters. (Elk vergrotingsobjectief overigens
ook.) Alleen de heel oude objectieven hebben soms fantasiematen. Heb je
dus een goed objectief, en wil je een andere sluiter aanschaffen, dan
zet je het objectief gewoon over. Het is wel belangrijk dat front en
back-elementen weer op exact dezelfde afstand van elkaar komen te
staan. Dat kan bereikt worden door er flinterdunne metalen ringetjes
tussen te plaatsen.

Zolang
een sluiter exacte sluitertijden produceert maakt het niet uit hoe oud
hij is. Deze sluiters zijn professionele mechanische producten, die
praktisch voor de eeuwigheid gemaakt lijken. Een sluiter-reparatie is
dan ook meestal gewoon een kwestie van een schoonmaakbeurt. Toch
bestaan er grote verschillen tussen sluiters. Oudere sluiters werken
met andere sluitertijden. Wij kennen de logaritmische getallen 1, 2, 4,
8, 15, 30, 60, 125, 250, 500. Oudere sluiters werken nog met 1, 2, 5,
10, 25, 50, 100 200, 400. Maar met enige gewenning is dat geen
probleem. Verder zijn in de loop der jaren sluiters vooral ergonomisch
verbeterd. De bediening is gemakkelijker geworden met grotere knoppen,
dikkere draaischijven, en inklik-diafragma?s. Aan de eigenlijke
mechaniek is niet veel veranderd.

Alle GF-sluiters zijn
centraalsluiters. Wanneer men op de ontspanknop drukt, openen en
sluiten de lamellen zich. Bij de kortere sluitertijden wordt de tijd
voor deze open-sluit bewegingen lang in verhouding tot de korte
sluitertijd. Het is normaal dat de snelste tijden niet erg nauwkeurig
zijn.


Resolutie


Een modern grootformaat objectief van goede kwaliteit heeft een
resolutie van 60 a 70 lijnenparen per mm. Voor een kleinbeeldlens zou
dit al een goed resultaat zijn, maar geen topklasse. Dat is voor GF ook
niet nodig. Want als je van kleinbeeld een vergroting maakt van 30 x 40
cm, dan moet je het 12,5 keer vergroten. Om van 4x5 inch dezelfde
vergroting te maken hoeft je maar 3,2 keer te vergroten. Een
grootformaat objectief heeft bij deze vergroting dus slechts ¼ van de
resolutie nodig om tot dezelfde scherpte en detailrijkdom te komen. 60
lp/mm voor GF staan dus gelijk aan 240 lp/mm voor een kleinbeeld
objectief. De allerbeste kleinbeeld objectieven halen hoogstens 130
lp/mm. Kortom, met de helft minder resolutie komt een grootformaat
objectief tot twee keer meer kwaliteit dan de beste kleinbeeld
objectieven. En dat is vooral te merken in de vergrotingen. Die hebben
een rijkdom aan details en kleurschakeringen die men tevergeefs zoekt
in kleinbeeld.


Lensplank


Veel Technische Camera?s hebben hun eigen model lensplank. Die van
Cambo zijn .. x .. cm. Toyo is .. x .. cm enz. Elk grootformaat
objectief moet dus op de eigen lensplank van het cameramerk gemonteerd
worden. Op zich is dat niet moeilijk. Een aantal merken, Wista,
Horseman, hebben de Linhof als standaardmaat geadopteerd. Het
uitwisselen van objectieven wordt daardoor makkelijker. En ze zijn
nieuw of gebruikt gemakkelijk te vinden.

Het
is ook niet moeilijk om zelf een lensplank te maken van Trespa of
aluminium. Gewoon hout is minder geschikt omdat het werkt en krom kan
trekken. En de opening van het objectief moet precies op de goede plek
zitten.


Draadontspanner


In tegenstelling tot kleinbeeld kun je bij grootformaat niet tegelijk
van boven en beneden ?in de camera knijpen? om af te drukken. Daarom
levert het ontspannen van een GF sluiter met de hand al snel bewogen
foto?s op. Grootformaat objectieven worden dus altijd met een
draadontspanner bediend. Dat voorkomt trillingen. Wil je de sluiter van
achter de camera kunnen bedienen, dan hebben soepele lange
draadontspanners (30 cm of meer) de voorkeur. Professionele
draadontspanners zijn duur, maar het is een investering die zichzelf
terug betaalt door minder mislukte negatieven.


Goedkope oplossingen


De markt voor grootformaat is beperkt, en de objectieven behoren tot de
besten die er zijn. M.a.w. specialistische grootformaat objectieven
zijn duur. Nieuw kosten ze al gauw enkele duizenden Euro?s. Voor
beperkte budgetten is dat een groot obstakel. Maar er bestaan goede
oplossingen. Een aantal repro-en vergrotingsobjectieven die in
drukkerijen gebruikt werden, zijn perfect bruikbaar voor grootformaat
fotografie. Bovendien worden ze, nu de drukindustrie massaal overstapt
op digitale technieken, voor een prikkie op de 2e hands markt
aangeboden.

Ontworpen
voor macro-fotografie, blijken ze ook bij grotere afstanden uitstekende
resultaten te geven. Het zijn namelijk echte Apochromatisch
gecorrigeerde objectieven. Er is echter wel een probleem : ze worden
zonder sluiter aangeboden. Je kunt natuurlijk net als fotografen uit de
19e eeuw een lensdop als sluiter gebruiken. Dat is erg onbetrouwbaar.
Je kunt beter het repro-objectief alsnog in een sluiter monteren. Dat
kan bij een aantal soorten, door een adapterring te laten maken bij een
instrumentenmaker. Het is nog gemakkelijker als het objectief meteen in
een standaard sluiter past. Voooral de Schneider G-Claron objectieven
passen meteen in standaard compur sluiters. Zo ben je voor een paar
honderd Euro?s klaar. En je zult versteld staan van de
afbeeldingskwaliteit.


 

in meervoud


Gangbare vlakfilmformaten lopen van 6,5x9 cm tot 8x10 inch (18x24 cm). Zelfs formaten zoals 12x20 inch (30x50 cm) of banketformaat zijn mogelijk. Bovendien kan op veel technische camera's 120 rolfilm-achterwand gebruikt worden. Hoe moet je hieruit kiezen? Want als je eenmaal een filmformaat gekozen hebt moet alle apparatuur hieraan aangepast worden. Laten we een naar de bestaande vlakfilmformaten kijken.





6x9 cm


Dit zijn eigenlijk middenformaat technische camera?s. Deze
lichtgewichten zijn prachtige staaltjes van miniaturisering, en hebben
alle verstelmogelijkheden van grootformaat. Maar het verstellen wordt
wel millimeterwerk wat niet altijd praktisch is. De vraag is dus of men
niet beter een balg aan zijn middenformaat-camera of een rolfilmadapter
aan zijn 4x5 inch camera toe kan voegen. En vlakfilm in dit formaat zal
ongetwijfeld eerder verdwijnen dan 4x5 inch.




Hoewel de ene camera wat meer geschikt is voor een bepaalde onderwerpen dan de andere, kun je met kleinbeeld bijna alle soorten fotografie bedrijven. In grootformaat moet je al kiezen voordat je begint. Want het soort fotografie wat je bedrijft bepaalt je filmformaat en de apparatuur. Laten we eens kijken naar de belangrijkste keuzemomenten.




Verstellingen

Landschappen en portretten gebruiken slechts minimale verstellingen. Een loopbodemcamera is dan een goede keus. Wil je tabletop, macro of architectuur fotograferen, dan kom je niet om de optische balk camera heen, met zijn extreme verstellingen.






Snelheid

Bij architectuur of landschappen heb je alle tijd om je apparatuur in te stellen, belichting te meten en af te drukken. Wil je portretten maken van kinderen of dieren, dan moet je snel en effectief kunnen reageren. Grootformaat is niet gemaakt voor reportage fotografie. Toch werkte Weegee met een grootformaat-camera zonder statief. Dus, snelheid is geen onmogelijkheid. Maar ligt je grootste interesse bij actie of spontaniteit, dan is grootformaat niet voor jou bedoeld.






Gewicht

Met een 8x10 inch camera plus statief, lenzen en filmcassettes zijn alle onderwerpen op meer dan 50 meter van de auto plotseling niet meer fotogeniek. In de studio kun je echter de apparatuur permanent laten staan, en maakt gewicht niet meer uit. Een compromis bestaat uit 4x5 inch houten opvouwbare loopbodem camera's. Mijn eigen loopbodem camera met drie objectieven weegt minder dan mijn Nikon F4 met drie objectieven. Maar geen enkele grootformaat camera kan in gewicht op tegen een minox of een canon ixus.





Kosten

Een 4x5 inch negatief kost gemiddeld minder dan een Euro. Voor negatieven van 12x20 inch echter, moet de fabrikant zijn machines speciaal laten draaien. Tel uit je kosten. Hetzelfde geldt voor apparatuur. 4x5 inch wordt het meest verkocht en is dus relatief goedkoop. 12x20 inch apparatuur moet individueel gemaakt worden. Het is overigens een wijdverbreid misverstand dat grootformaat fotografie veel duurder zou zijn dan kleinbeeld. Voor ? 400,- koop je een 2e hands Cambo in perfecte staat. Een beetje digitale camera kost al snel het dubbele. En een amateurfotograaf schiet op een fotodag gemakkelijk 4 à 5 rolletjes vol. Tijdens een dagje grootformaat maak je meestal niet meer dan zestien opnamen, wat op hetzelfde bedrag uitkomt.





Beschikbaarheid

Slechts een beperkt aantal fotografen gebruikt grootformaat. En een kleine markt betekent hoge prijzen. Des te meer wanneer de apparatuur op van professionele kwaliteit moet zijn. Tenminste, zo was het tot voor kort. Maar met de opmars van digitaal moeten veel professionele grootformaat fotografen hierop overstappen. Voor de amateur is dit zowel goed als slecht nieuws.

Voor film is 4x5 inch de populairste maat. Hierin zijn dus de meeste emulsies verkrijgbaar. Wil je een minder gangbare maat vlakfilm, dan is de keuze soms beperkt tot 3 of 4 emulsies. Extreme maten bestaan vaak niet eens, en moeten speciaal gemaakt worden. In de toekomst zal vlakfilm ongetwijfeld duurder worden. Bovendien wordt de keus beperkter. Kodak en Agfa halen stukje bij beetje vlakfilms uit hun assortiment. Het assortiment van Ilford is nog altijd intact, maar meer uit plichtsbesef tegenover de klanten, dan uit winstgevendheid.
 

Wie kent niet de horrorverhalen over pastoors die geen flitsers, geen foto's of zelfs geen fotografen in de kerk toestaan? Helaas is zo'n houding vrijwel altijd te wijten aan slechte ervaringen met eerdere (amateur)fotografen, en met flitsgrage familieleden. Elke pastoor, hoe modern van geest ook, zal geirriteerd raken wanneer op "heilige" momenten bliksemflitsen de sfeer verstoren. Of wanneer bij "de kus" ineens een zwerm flitsende familieleden naar voren stormt. Verwacht ook een geirriteerde afwijzing als je na afloop van de dienst vraagt om een onderdeel nog eens over te doen omdat je het beslissende moment gemist hebt. Rituelen zijn geen toneelspel. Ze kunnen niet even herhaald worden.

Toch is het prima mogelijk om in samenwerking met de pastoor mooie foto's te maken van het kerkelijke huwelijk, als je jezelf aan enkele basisregels houdt:

1. Overleg met het bruidspaar
2. Bereid je goed voor
3. Overleg met de pastoor
4. Ken de fotogenieke momenten
5. Gebruik een assistent
6. Maak jezelf onzichtbaar
    
7. Respecteer de rituelen !!

Na tien jaar is de taart verteerd en de bruidsjurk past niet meer. De enige tastbare herinnering aan een gelukkig trouwfeest is het foto-album. Wanneer de vraag voor een religieuze trouwreportage binnenkomt, neem dan de tijd om met het bruidspaar hun wensen door te spreken. Niet alleen de prijs of de keuze van het album. Maar ook welke mensen persé wel of niet op de plaat moeten. En welke momenten van het feest voor hen symbolische waarde hebben. Spreek met hen het liturgieboekje van de kerkdienst door. Zij kunnen je exact zeggen wie en wat belangrijke momenten zijn om te fotograferen. Markeer met een stift op welke momenten je klaar moet staan. Dit boekje wordt je leidraad tijdens de ceremonie.

Om te weten waar en hoe je in de kerk zonder problemen kunt fotograferen is het handig om de plattegrond van een katholieke kerk te kennen. Deze plaatjes bevatten de standaard indeling van een kleine klassieke dorpskerk (links), en van een grote cathedraal (rechts). De rode kleur geeft het verhoogde gebied voor in de kerk aan waartoe je als fotograaf geen toegang hebt. Dit heet het "priesterkoor". Blijf hier weg ! Loop je hier toch rond, dan riskeer je ruzie met de pastoor, en een verbod op verder fotograferen. Bij grote kerken is er achter dit rode gebied een krans van kleinere kapellen. Zolang je uit zicht blijft kun je hier gebruik van maken om snel naar de andere kant van de kerk te komen. De blauwe vlekken geven de kerkgangers aan. De paarse vlekken tonen het bruidspaar in het midden en de naaste familie in de kerkbanken. Soms zit het bruidspaar links of rechts van het altaar. Weersta dan de verleiding om van het rode gebied gebruik te maken voor hun portretten. Gebruik een tele-objectief en een statief. Zowiezo is het verstandig om een of twee statieven met een snelkoppeling neer te zetten op strategische posities (schuin voor het rode gebied, en op het koorbalkon).
 

Overal waar het groen is kun je jezelf als fotograaf vrij bewegen. Het altaar is de rechthoek met het kruis. De beide zwarte blokjes geven de lezenaars aan waar pastoor en familieleden straks hun woordje zullen doen. Familieleden die daar een gedicht of gebed voordragen zijn meestal poepie zenuwachtig. Zorg dus dat je tijdig in stelling bent, en beperk je tot twee opnamen meteen aan het begin van hun optreden. Wanneer de bijbel voorgelezen wordt, staan er soms twee kinderen met kaarsen naast de lezenaar. Ook hierbij zijn twee opnamen meer dan voldoende. De pastoor zal flitsen midden in zijn preek niet op prijs stellen. Beperk je tot twee opnamen aan het begin en verdwijn weer.

Afhankelijk van wel of niet flitsen kies je de apparatuur. Sommige lichte kerken maken flitsen overbodig, wat door de pastoor zeer op prijs gesteld zal worden. Let op de witbalans of de kleurtemperatuur ! Want een mengsel van kunstlicht en daglicht kan vervelende kleurzwemen opleveren die ook digitaal nooit helemaal weg te werken zijn.

Heb je een krachtige flitser en is de kerk niet te hoog, flits dan bij voorkeur indirect via het (witte) plafond. Dat voorkomt veel ergernis en maakt mooiere plaatjes.
 

Mag je helemaal niet flitsen, gebruik dan een hoge ASA instelling, of 3200 ASA zwartwit film die je zelf ontwikkelt. Hiermee kun je onopvallend fotograferen, en dit effect past uitstekend bij de gelegenheid. Voorkom bewogen of onderbelichtte digitale opnamen. En kleurenfilm met een hoge ASA-waarde is meestal niet mooi.

Het is altijd een goed idee om een kerk fotografisch te verkennen, door enkele weken voor de bruiloft een testshoot te houden. Je weet dan tijdens de ceremonie precies wat je apparatuur of film aan kunnen.

Buiten de kerk kun je natuurlijk weer gebruiken wat je wilt.

Regel ruim voor de ceremonie een gesprek met de pastoor. Vraag wat hij wel en niet toestaat. Toon begrip voor zijn ergernis als hij fotografen lastig vindt. Want dat zijn we ook. Het allerbelangrijkste van een katholieke huwelijkssluiting zijn de rituelen. De pastoor is verantwoordelijk voor het goede verloop van de viering, tegenover het bruidspaar én tegenover God. De sfeer van bezinning en feest is daarvan een belangrijk onderdeel. Niet het bruidspaar, maar de pastoor is de baas tijdens de dienst. Hij zal dus niet aarzelen om foto's te verbieden wanneer je de sfeer of zijn concentratie verstoort, pastoor en familie in het gezicht blijft flitsten, herrie maakt, of simpelweg te nadrukkelijk aanwezig bent.

Leg aan de pastoor uit dat je telkens twee opnamen maakt van elke scene, om verzekerd te zijn van een goede foto. Omdat hij hierop voorbereid is, wek je minder irritatie op. En hou jezelf aan deze afspraak ! Een ervaren fotograaf die zijn apparatuur beheerst heeft aan twee opnamen per scene genoeg.
 

Laat de pastoor vóór het begin van de kerkdienst aan allen uitleggen dat niemand foto's mag maken behalve de beroepsfotograaf en zijn assistent. Dit voorkomt dat op belangrijke momenten ineens de hele kerk begint te flitsen, of zelfs naar het altaar stormt met tientallen ondermaatse digitaaltjes. Deze regel zorgt voor rust in de viering, waardoor zowel de pastoor als de fotograaf naar behoren hun taak kunnen vervullen. Aangename bijkomstigheid is dat iedereen vervolgens bij de fotograaf foto's zal moeten bestellen. Elk 2 megapixel mobieltje met camera tijdens de dienst is namelijk een aantal nabestellingen minder. Ook al is de beeldkwaliteit om te huilen. 

De betere bruiloftsfotograaf weet zichzelf onzichtbaar te maken. Draag donkere onopvallende kleding, en blijf achter de pilaren zolang je niet nodig bent. Steek nooit vóór het publiek de kerk over. Loop achter de mensen om. Beperk je apparatuur tot wat echt noodzakelijk is. En bereid jezelf gedegen voor.

Sinds een aantal jaren fotografeer ik alle katholieke bruiloften en priesterwijdingen met een assistent(e). Ik verzorg de ene flank van de kerk en mijn assistent de andere. Dat heeft verschillende voordelen. Allereerst ben ik verzekerd dat in elk geval één van ons het beslissende moment op de plaat heeft. Zelfs als de apparatuur hapert. Maar het geeft ook twee opname-hoeken, en het voorkomt heen en weer lopen dwars door de kerk. Twee fotografen zijn minder zichtbaar dan een.

Omdat je elk één zijde van de kerk voor je rekening neemt loop je elkaar niet in de weg.
Ga op belangrijke momenten niet beiden staan mitrailleren maar wissel elkaar af. Communiceer daarvoor met kleine, duidelijke gebaren die je vooraf afgeproken hebt. Ga niet staan zwaaien.

Bij de kus en de ringen moet je wel allebei op in stelling te staan om het beslissende moment niet te missen.

Wie zelf nooit een katholieke kerkdienst bezoekt is niet bekend met de symbolische handelingen die er gebeuren. Als fotograaf denk je dan dat je constant klaar moet staan om te schieten. De werkelijkheid is heel anders. Kerkvieringen zijn uiterst voorspelbaar. Je kunt er de klok op gelijk zetten. En slechts enkele momenten zijn fotografisch interessant. Zorg dat je exact weet wanneer je verwacht wordt een foto te maken, en ook wanneer je onopvallend in de coulissen moet blijven. De fotografische momenten tijdens een bruiloft zijn in chronologische volgorde:

1. De binnenkomst van het bruidspaar
2. Familieleden die voorlezen
3. Voorlezen van de bijbel
4. De preek van de pastoor.
5. Vraag aan de getuigen.
    
6. Gesprek tussen pastoor en bruidspaar
7. De kus
8. Zegening van de ringen
9. Kinderen dragen gaven naar het altaar
10. Gebed tot Maria
11. Tekenen van het huwelijksregister
12. Het bruidspaar verlaat de kerk

Op alle andere momenten is het onnodig om foto's te maken.

De kerkgangers zoeken hun plaatsen op, ruim voordat het bruidspaar binnenkomt. Maak van dit moment gebruik voor portretten van de naaste familieleden op de eerste banken van de kerk. Dit is meteen een goede controle van alle apparatuur. Geef speciale aandacht aan de oudste mensen. Over enkele jaren zal het bruidspaar je dankbaar zijn voor die prachtige foto van de overleden opa of oma. En dat betekent nabestellingen.

Loop daarna naar de ingang van de kerk vóórdat het bruidspaar binnenkomt. Maak meerdere foto's als het paar naar voren schreidt. Wanneer het bruidspaar zit zal de pastoor een welkomstwoord spreken. Pas wanneer hij stilte vraagt en een kruisteken slaat begint de echte ceremonie.

De eerste helft van de viering is voor de fotograaf tamelijk oninteressant. Alleen de verschillende familieleden die voorlezen horen op de plaat. Nu is er ook tijd om met statief en zonder flits een overzichtsfoto te maken vanaf het koorbalkon of het orgel. (Daarvoor moet je van tevoren een sleutel geregeld hebben met de pastoor of de koster.) Pas na de preek van de pastoor gaat er ineens vanalles gebeuren. Zorg dat je camera genoeg film, geheugen en batterijen heeft. Zijn het eerste filmpje of de geheuegenkaart maar halfvol? Verwissel ze toch voor een nieuwe, en controleer of alles werkt ! De pastoor gaat zich nu eerst tot de getuigen en daarna tot het bruidspaar richten om hun ja-woord te vragen. Fotografeer de getuigen en het bruidspaar van de zijkant. Bij voorkeur met de pastoor in beeld. Het ja-woord zelf is niet op de foto vast te leggen, dus zijn een of twee opnamen van elke scene genoeg.

Daarna komen de kus en de zegening van de ringen. Nu zul je blij zijn dat de pastoor alle amateurs verboden heeft om te fotograferen. Zoniet, dan stormt nu een horde digitale compactcameraatjes naar voren, en kom je als officiele fotograaf in het gedrang. Zorg dat zowel jij als je assistent klaar staan, want je krijgt maar één kans om deze momenten vast te leggen.

Niet elke bruiloftsdienst bevat een liturgisch deel waarbij brood en wijn gezegend en verdeeld worden onder de gelovigen. Zit dit ritueel er wel in, dan duurt dat tussen tien en twintig minuten Fotografeer niet tijdens dit ritueel ! Het bruidspaar zal hiervan geen foto's vragen, omdat het ritueel elke zondag herhaald wordt. Voor de fotograaf is het dus verspilde moeite en materiaal. Maar vooral : de pastoor en de gelovigen zullen flitsen tijdens dit onderdeel als uiterst storend ervaren. Het enige fotografische moment is wanneer er kinderen in optocht gaven naar het altaar dragen. Dit kun je probleemloos vastleggen. De beste fotografische positie is dan vlak vóór de kerkbanken, naast het middenpad. Ga door de knieën om de kinderen te fotograferen op ooghoogte.

In elke katholieke huwelijksviering zit een gebed tot Maria. Soms is dit een lied wat door de hele kerk gezongen wordt. In dat geval hoef je niets te doen. Soms neemt het bruidspaar een gebedshouding aan of steekt een kaarsje aan bij een mariabeeld of ikoon. Veel moderne bruidsparen weten zich hierbij niet goed een houding te geven. Maak er toch een opname van. Dat wordt vooral door gelovige ouders of grootouders op prijs gesteld.

Na het einde van alle rituelen gaan de bruiloftsgasten naar buiten. Het bruidspaar en de getuigen blijven nog even in de kerk om het huwelijksregister te tekenen. Maak ook hiervan opnamen.

In onze maatschappij eist ieder het recht op om gerespecteerd te worden. Toch is het een publieke sport geworden om af te geven op geloof en kerk. Dat is een goedkoopvermaak, omdat de kerk zich niet zal verdedigen. Wie echter de ander niet respecteert in zijn geloofsovertuiging, mag zelf ook geen respect verwachten.

Ik kan niet genoeg benadrukken dat respect voor de kerkelijke rituelen de sleutel is tot een goede trouwreportage. Tijdens de kerkdienst hebben niet de foto's maar de rituelen voorrang. Heb je daar moeite mee, wees dan verstandig en laat de kerkdienst over aan een collega. Wie wel het fatsoen op kan brengen om de overtuiging van een ander te respecteren, krijgt meer armslag van de pastoor en bouwt een goede reputatie op voor toekomstige opdrachten.