college 1
Vier eeuwen vrijmetselarij. Een inwijdingsgenootschap in historisch perspectief.
Literatuur over dit onderwerp:
 
Vrijmetselarij in de Lage Landen. Een mysterieuze broederschap zonder geheimen.
Anton van de Sande, Zutphen 1995
[NB. Over enkele maanden een tweede druk. Zolang de voorraad strekt is de eerste druk nog te bestellen bij: Stichting Fama Fraternitatis, Laan van Meerdervoort 198a, 2517 BJ Den Haag, tel. (070) 368 17 79; het wordt dan per ommegaande toegestuurd. Prijs ƒ 89,--.]
 
De werkelijkheid achter een geheim, De methode van de Vrijmetselarij als zingeving van het bestaan.
Joh. S.Wijne, Den Haag 1996.
[NB. Van dit boek zijn helaas nog maar enkele exemplaren leverbaar, eveneens bij Fama Fraternitatis. Prijs ƒ 19,50.
Een herdruk ervan is voorlopig nog niet te verwachten.]
 
De Kinderen van Hiram. Vrijmetselaars en Vrijmetselarij.
Andries Van den Abeele, Brussel 1991, ISBN 90 72411 75 7 .
 
'Een stille leerschool van deugd en goede zeden.' Vrijmetselarij in Nederland in de 18e en 19e eeuw.
Anton van de Sande en Joost Rosendaal (red.), Hilversurn 1995, ISBN 90-6550-510-5.
 
Honderd en één vragen over de vrijmetselarij.
D.J. van Dissel, Den Haag 1996, ISBN 90 72032 05 5.
 
Het leven als een te voltooien bouwwerk. Vijf portretten van vrijmetselaren.
Gilles W.B. Borrie, met een voorwoord van Geert Mak, Zutphen 2000, ISBN 905730-095-8.
 
The Freemasons.
Jasper Ridley, Londen 1999, ISBN 1 84119 238 4.
[NB. Dit boek is zeer informatief wat de feiten betreft, maar verkondigt helaas nogal wat achterhaalde standpunten.]
 
 
college 2
Alchemie, kabbalistiek en Rozenkruisers. Britse vrijmetselarij in de zeventiende eeuw.
Literatuur over dit onderwerp:
 
The Origins of Freemasonry. Scotland's century 1590-1710.
David Stevenson, Cambridge 1988. [Hét standaardwerk over deze periode!]
 
Corpus Hermeticum.
Ingeleid, vertaald en toegelicht door R. van den Broek & G. Quispel, Amsterdam 1990.
 
De Hermetische Gnosis in de loop der eeuwen: beschouwingen over de invloed van een Egyptische religie op de cultuur van het Westen.
Clasina Manusov-Verhage, in: Gilles Quispel (red.) 'Hermes, Plantijn en het Huis der Liefde', Baarn 1992, 356-382.
 
Giordano Bruno and the Hermetic Tradition.
Frances A. Yates, Londen/Chicago 1964
[Er zijn kritische kanttekeningen bij Yates' stellingen te plaatsen. Zie hierover:]
Het einde van de hermetische traditie.
Wouter A. Hanegraaff, Amsterdam 2000 [inaugurale rede UvA].
 
De geheugenkunst.
Frances A. Yates, Amsterdam 1988 [vertaling van 'The Art of Memory', 1966]
 
De roep van het Rozenkruis. Vier eeuwen levende traditie.
Frans Smit, Haarlem/Den Haag 1998, 21-54.
 
Comenius und die Rosenkreuzer.
Carlos Gilly, in: Monika Neugebauer-Wolk (red.), Aufklärung und Esoterik, Hamburg 1999, 87-107.
 
Höhere Vernunft und höheres Wissen als Leitbegriffé in der esoterischen Gesellschaftsbewegung. Vom Nachleben eines Renaissancekonzepts im Jahrhundert der Aufklärung.
Monika Neugebauer-Wölk, in: Neugebauer-Wölk (red.), Aufklärung und Esoterik, Hamburg 1999, 170-210.
 
De Rozenkruisers in Nederland.
Voornamelijk in de eerste helft van de 17e eeuw. Een inventarisatie.
G.H.S. Snoek, (z. pl. 1997) [disseratie Universiteit Utrecht 1998]
 
Die Zauberflöte, een alchemistische allegorie.
M. van den Berk, Tilburg 1994.
[Betreft weliswaar een laat 18e eeuws onderwerp, maar is een zeer toegankelijke inleiding in deze materie]
 
British Clubs and Societies 1580-1800. The Origins of an Associational World.
Peter Clark, Oxford 2000.
 
Radical Enlightenment. Philosophy and the making of modernity 1650-1750.
Jonathan I. Israel, Oxford 2001.
 
 
college 3
Tempel van de Deugd. De loges als exponent der Europese Verlichting.
Literatuur over dit onderwerp:
 
Living the Enlightenment. Freemasonry and Politics in Eighteenth Century Europe.
Margaret C. Jacob, Oxford 1991.
 
De Achttiende Eeuw. Documentatieblad van de werkgroep achttiende eeuw.
Themanummer 'Religie en Verlichting. Harmonie of conflict?' 32 (2000) 1-2
[Zeer informatief, met verwijzingen naar de meest recente literatuur over de Verlichting.]
 
Onder de Acacia. Studies over de Nederlandse vrijmetselarij en vrijmetselaarsloges vóór 1830.
André Hanou, Leiden 1997
 
Musici en de Vrijmetselarij in 's-Gravenhage in de 18e eeuw. Een inventarisatie.
Malcolm Davies, in 'Thoth, tijdschrift voor vrijmetselaren' 49 1998, 1, 13-31
 
Van vrijmetselaars tot nijvere patriotten - disciplineren en organiseren in het Duitsland van de 18e eeuw. Onderzoek naar de grondslagen van moderne organisaties.
Alfred Kieser, in: 'Nijenrode Management Review' nr. 10, mei/juni 1998
 
Zur Geschichte der Europäischen Freimaurerei und der Geheimgesellschaften im 18. Jahrhundert.
Ludwig Hammermayer, in: Eva Balázs e.a. (red.), 'Beförderer der Aufklärung in Mittel- und Osteuropa. Freimaurer, Gesellschaften, Clubs', Berlijn 1979, 9-68.
 
Les loges maçonniques dans la France d'Ancien Régime aux origines de la sociabilité démocratique.
Ran Halévi, Parijs 1984
 
L'Esotérisme au XVIIIe siècle en France et en Allemagne.
Antoine Faivre, Parijs 1973
 
Die Mysterien der Aufklärung. Esoterische Traditionen in der Freimaurerei?'
Florian Maurice, in: Monika Neugebauer-Wolk (red.), Aufklärung und Esoterik, Hamburg 1999, 274-287
 
The Rose Cross and the Age of Reason. Eighteenth-century Rosicrucianism in Central Europe and its Relationship tot the Enlightenment.
Christopher McIntosh, Leiden 1992
 
Verlichting en heilsverwachting: filosofische en religieuze opvattingen van Weense vrijmetselaars 1780-1795.
W. G. te Lindert, Aalten 1995, dissertatie Leiden
 
Novikov als vrijmetselaar. De spirituele zoektocht van een Russische schrijver, publicist en uitgever 1744-1818.
Ton de Kok, dissertatie UvA 2000
 
Franc-Maçonnerie et Romantisme.
Daniel Beresniak, Parijs 1998
 
 
college 4
Sluiers van Isis. Romantiek en rationalisme in de negentiende eeuw.
Literatuur over dit onderwerp:
 
Hiram sans-culotte? Franc-maçonnerie, Lumières el Révolution. Trente ans d'études et de recherches.
Charles Porset, Parijs 1998
 
La Grande Loge Unie d'Angleterre.
Michel Brodsky, Parijs 1999
 
Sluiers van Isis. Johannes Kinker als voorvechter van de Verlichting, in de vrijmetselarij en andere Nederlandse genootschappen, 1790-1845.
Andre Hanou, 2 d1n; Deventer 1988
 
Joden en Nederlandse genootschappen, 1750-1850.
A.J. Hanou, in: Hetty Berg (red.) De Gelykstaat der Joden. Inburgering van een minderheid. Amsterdam/Zwolle 1996, 25-34.
 
Buonarroti et ses sociétés secrètes. D'après des documents médits (1824-1836).
J. Kuypers, Brussel 1960.
 
Het Filhellenisme in het Koninkrijk der Nederlanden 1821-1829.
L. Wagner-Heidendal, Brussel 1972.
 
De spinozisten. Wijsgerige beweging in Nederland 1850-1907.
Siebe Thissen, Den Haag 2000.
 
Pierre-Theodore Verhaegen 1796-1862
Els Witte e.a. (red.), Brussel 1996.
 
 
college 5
Versobering en verinnerlijking. Maçonnieke dynamiek in de twintigste eeuw.
Literatuur over dit onderwerp:
 
Eliphas Lévi and the French Occult Revival.
Christopher McIntosh, Londen 1972.
 
Occult Symbolism in France. Joséphin Péladan and the Salons de la Rose-Croix.
R. Pinkus-Witten, New York 1976.
 
The Magicians oƒ the Golden Dawn: a Documentary History of a Magical Order, 1887-1923 .
Ellic Howe,York Beach 1972.
 
Kunstenaren der idee. Symbolistische tendenzen in Nederland, ca. 1880-1930.
Carel Blotkamp e.a., Den Haag 1978.
 
Het beeldende, denken. Leven en werken van Mathieu Schoenmaekers.
Henk de Jager en Hendrik G. Matthes (red.), Baarn 1992.
 
'Franc-maçonnerie et laïcité en France et en Belgique.'
Jacques Lemaire, in: Luis P. Martin (red.) 'Les francs-maçons dans la cité. Les cultures politiques de la Franc-maçonnerie en Europe, XIXe-XXe siècle', Parijs 2000, 97-123.
 
'Politisation et dépolitisation au sein de la franc-maçonnerie belge, 1830-1940.'
Jeffrey Tyssens, CahiersMarxistes 193 (1993) 11-27.
 
'La franc-maçonnerie face aux dictatures, L'obsession antimaçonnique des totalitarismes'
J.A. Ferrer Benimeli, in . J. Marx (red.), Maçonnerie, maçonneries. Conférences de la Chaire Théodore Verhaegen, 1983-1989. Brussel 1990, 11-23.
 
Freimaurerei und Nationalsozialismus.
Helmut Neuberger, Hamburg 1981. 2 dln.
 
Leven is als weven, Een halve eeuw Orde Vita Feminea Textura, 1947-1997.
Anky F. Fokker e.a., Baarn 1997.
 
1900. Hoogtij van burgerlijke cultuur.
Jan Bank en Maarten van Buuren, Den Haag 2000.
 
De verdwijnende hemel. Over de cultuur van Europa in de twintigste eeuw.
H.W. von der Dunk, Amsterdam 2000. 2 dln.
 
 
college 6
Samenzweerders en godloochenaars? Kanttekeningen bij een hardnekkig vijandbeeld.
Literatuur over dit onderwerp:
 
Jews and Freemaçons in Europe 1734-1939.
Jacob Katz, Cambridge Mass. 1970.
 
The mythology of the secret societies.
J.M. Roberts, Londen 1972.
 
Die These der Verschwörung 1776-1945. Philosophen, Freimaurer, Juden, Liberale und Socialisten als Verschwörer gegen die Sozialordnung.
J. Rogalla von Bieberstein, Frankfurt a/M 1976.
 
Sous le masque de la franc-maçonnerie.
J. Lemaire, Brussel 1990.
 
'The church of Rome and Freemasonry (1738-1917-1983).'
Will Read, Transactions Quatuor Coronati Lodge 104, 1991, 51-72.
 
'Freemasons against the Pope. The role of antimasonry in the ultramontane propaganda in Rome, 1790-1900'
Anton van de Sande in: P. van Kessel (red), The Power of Imagery. Essays on Rome, Italy & Imagination, Rome 1992, 212-230.
 
De uitvaert van het vryje metzelaersgilde. Een anti-maçonnieke klucht uit 1735.
Machteld Bouman, Amsterdam-Atlanta 1993.
 
Passer en Davidster. De strijd van de Duitse bezetter en de collaboratie tegen de vermeende samenzwering van vrijmetselaars en Joden in België.
Jimmy Koppen, Brussel 2000.    

 
Op zoek naar gelijk gestemden
Hun plaatsen van samenkomst gaan een steeds grotere aantrekkingskracht uitoefenen op anderen. Mogelijk wordt dit nog versterkt als politieke en godsdienstige ontwikkelingen tot steeds scherpere maatschappelijke tegenstellingen leiden.
De loges van vrijmetselaren worden voor hen vrijplaatsen, waar ze vrij en onafhankelijk zichzelf kunnen zijn. Zo worden de "werkplaatsen" van de steenhouwers meer en meer bevolkt door notabelen, wetenschapsbeoefenaars, kunstenaars, schrijvers, filosofen e.d. en verdwijnen ze langzamerhand als typische ambachtsgilden. Daarnaast gaan anderen op eigen initiatief loges oprichten.
Zij nemen daarbij naar analogie van de gilden die organisatievorm over. Deze houdt onder meer in dat nieuwe leden op grond van hun ervaring leerling, gezel en tenslotte meester kunnen worden.
In de puur symbolische beoefening van het ambacht van steenhouwer zien zij aanknopingspunten voor hun vragen naar de zin van het bestaan. De echte steenhouwers bewerken ruwe steen tot zuivere bouwstenen voor bouwwerken die uitmunten in schoonheid.
 
Symbolen
Deze symbolisch arbeidende vrijmetselaren zien zichzelf als "ruwe stenen", te bewerken tot bruikbare bouwstenen voor de samenleving. Met hun logegenoten willen zij op die manier aan een betere wereld bouwen. Symbolen bieden ruimte voor een individuele invulling en onderling begrip. Die gaan een doorslaggevende rol spelen in de niet-ambachtelijke manier waarop vrijmetselaren in hun loges met elkaar een werkwijze ontwikkelen, waarmee ze met zingevingsvragen konden leren omgaan. Het resultaat is een drietal ceremoniële plechtigheden. Er is een speciaal rituaal voor het toetreden tot een loge waarbij men leerling wordt. Vervolgens een rituaal bij de bevordering tot gezel en tenslotte een rituaal bij de verheffing tot meester. De gebruikte symbolen zijn niet alleen afkomstig uit de bouwsymboliek.
Ook aan de tegenstelling licht en duisternis kan de vrijmetselaar zin van zijn bestaan ontlenen. De daarbij behorende arbeid verricht hij in het licht van een hoog beginsel, symbolisch aangeduid als "Opperbouwmeester van het Heelal".
 
Harmonie zonder dogma's
Juist door de beklemtoning van de individuele beleving van de symboliek en daarmee de individuele verantwoordelijkheid bij het zoeken naar een zingeving van het bestaan, hebben vrijmetselaren al vrij spoedig met elkaar een aantal gedragsregels afgesproken.
Ze gaan uit van "een geesteshouding, waarin alle mensen overeenstemmen, hun bijzondere meningen aan henzelf overlatende". En verder mogen er "geen persoonlijke wrok of geschillen binnen de poorten van de loge worden gebracht, nog veel minder geschillen over godsdienst, volken of politiek". Deze afspraken werden in het begin van de 18de eeuw gemaakt, toen enkele vrijmetselaarsloges in Londen een gezamenlijke organisatie stichtten, die de naam van Grootloge kreeg. Deze organisatievorm en de daarbij opgestelde gedragsregels vonden veel weerklank in de gehele westerse wereld.
Evolutie zonder Revolutie
Toen tijdens de Verlichting in de 18de eeuw het rationalisme opkomt blijft in de vrijmetselaarsloges de gedachte levend dat niet alles rationeel kan worden benaderd. Er is meer tussen hemel en aarde dat niet kan worden beredeneerd. Wanneer in de 19de eeuw ideologieën als nationalisme, liberalisme en socialisme een fundamentalistisch karakter krijgen, dan zijn de loges de plaatsen waar zonder twistgesprekken met elkaar kan worden gesproken. Een loge wil immers een middelpunt van vereniging zijn voor mensen die anders in voortdurende verwijdering van elkaar zouden blijven.
Ook anderszins gaan de loges een bijzondere plaats in de samenleving innemen. In de gedragsregels die in 1723 voor vrijmetselaren zijn opgesteld wordt bepaald dat alleen werkelijke waarde en persoonlijke verdienste van een vrijmetselaar in de loge tellen en geen verschillen betreffende godsdienst, volken of politiek en ook geen verschillen tussen in de samenleving bestaande rangen en standen. Daarmee worden in de loges maatschappelijke en andere barrières doorbroken die in een samenleving mensen in voortdurende verwijdering van elkaar houden. In de 18de eeuw ontmoeten daarom adel, geestelijkheid en gegoede burgerij elkaar in de loges. In ons land zijn al joodse Nederlanders lid van de loges nog voordat zij officieel als staatsburger worden erkend. Als aan het eind van de 19de eeuw nieuwe industriëlen in ons land nog niet worden aanvaard door de heersende elite, worden in de loges hun werkelijke waarde en persoonlijke verdienste wel gewaardeerd. In de Nederlandse koloniën doorbreken de loges de maatschappelijke scheidslijnen die op huidskleur zijn gebaseerd.
 
Geborgenheid
In toenemende mate kan men zich minder vinden in de kerkelijke dogmatiek, terwijl toch behoefte blijft bestaan aan het discussiëren over levensvraagstukken. Een groeiend aantal vindt binnen de geborgenheid van de Loge de vrijheid daarover nader met elkaar te spreken. Dit is alleen mogelijk wanneer de logebijeenkomsten een besloten karakter dragen. Het is niet onbegrijpelijk dat diverse geestelijke en politieke organisaties daar met de nodige argwaan tegenaan kijken.
 
Wars van totalitaire systemen
Die werkwijze is in de loop der geschiedenis weleens misbruikt. Er zijn personen geweest die de organisatievorm van de Vrijmetselarij misbruikten voor eigen politieke en maatschappelijke doeleinden. Dat heeft een bijdrage geleverd aan het ontstaan van komplottheorieën bij het verklaren van belangrijke en ingrijpende gebeurtenissen. Zo is de Franse Revolutie en zelfs de Hervorming in relatie gebracht met Vrijmetselarij. De nazi's zien in hun tegenstanders een joods-maçonniek komplot en tijdens de Koude Oorlog doen de communisten hetzelfde. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de Vrijmetselarij is verboden in bijna alle landen waar een totalitair systeem heerst. Immers, deze systemen zijn allergisch voor personen en organisaties die er een eigen onafhankelijke mening op na houden.
 
De essentie voor vrijmetselaren
Het zijn juist de wezenlijke kenmerken, de essentialia van de Vrijmetselarij die haar door de eeuwen heen in vrijwel elke periode een eigentijds karakter geven.
Zij biedt een middelpunt van vereniging voor mensen met verschillende en soms zelfs tegenstrijdige meningen.
Zij biedt een omgeving voor het ontwikkelen van een individuele bewuste levenshouding, zonder dogma's.
Zij wil een dynamisch rustpunt en overdenkingsplaats bieden in een hectische samenleving.
Zij kent binnen de loge geen sociale en maatschappelijke hiërarchie.
Zij kent een broederschap met een sociale geborgenheid en vertrouwelijkheid.
Geen los zand
Er is een individualiseringsproces gaande dat tot een "atomistische" samenleving kan leiden. De loges bieden hierbij een tegenwicht. Ook de ontkerkelijking heeft veel sociale bindingen verloren doen gaan, maar dat leidt niet automatisch tot een afneming van een religieus besef.
De democratisering van het onderwijs heeft vaak tot gevolg dat mensen tussen twee culturen terecht komen als sociale klimmers. De flexibilisering van de arbeidsmarkt verhindert het gemakkelijk ontstaan van sociale bindingen op het werk. Daarnaast veroorzaken saneringen in het bedrijfsleven dat collega's concurrenten worden, waardoor sociale bindingen nog moeilijker worden. Ook leidt de snelle verstedelijking met vaak grote woonwijken meestal tot niet meer dan oppervlakkige sociale contacten. Het zijn deze ontwikkelingen die de aantrekkingskracht van de vrijmetselarij vergroten en bijvoorbeeld hebben geleid tot de oprichting van nieuwe loges in steden en groeikernen als Almere, Alphen aan de Rijn, Castricum, Ede, Nieuwegein, Oosterhout, Oss, Terneuzen en de groei hebben bevorderd van loges in streken zoals Bergen op Zoom, Breda, Den Bosch, Roermond, Maastricht en Harderwijk.
 
Naar een betere samenleving
Historisch gezien zijn alleen mannen lid van de loge. Dat masculiene aspect van de Vrijmetselarij is niet in strijd met het eigentijdse karakter. Veel vrouwen en mannen ervaren het uitsluitend lid zijn van een eigen vereniging als heel positief. Toch bestaat er ook een gemengde Vrijmetselarij. De essentialia en het persoonlijke van de Vrijmetselarij hebben er voor gezorgd dat zij in het algemeen niet als organisatie met een standpunt naar buiten treedt. De loges zijn immers een middelpunt van vereniging van vrijmetselaren met verschillende en vaak gerespecteerde tegenstrijdige meningen. Wel hebben vele vrijmetselaren zich geïnspireerd gevoeld zich individueel in te zetten voor een betere samenleving. Het hoort tot de menselijke zwakheden van vrijmetselaren dat zij graag grote namen uit de geschiedenis als voorbeeld daarvan uitdragen, alsof dat de betekenis van Vrijmetselarij bevestigt. Toch kan worden opgemerkt dat veel vrijmetselaren betrokken zijn geweest bij de oprichting en het functioneren van organisaties die zich op maatschappelijk vlak voor een betere samenleving inzetten. Voorbeelden daarvan zijn de reclassering, de kindervoogdij, de blindenbibliotheek, de openbare leeszalen, de reddingsmaatschappijen voor schipbreukelingen, inzet voor crematie en onderwijs.
 
Met elkaar en voor elkaar
Vrijmetselaren zijn gewone mensen en dat is al heel wat! Zij zijn op hun manier bezig met de nooit aflatende poging zin en betekenis te zoeken in de wereld om hen heen en in zichzelf. Zij leren daarmee te aanvaarden dat er geen afdoende antwoorden zijn, omdat immers vragen steeds weer door vragen worden beantwoord en dat er geen algemeen aanvaarde waarheid bestaat. Zij koesteren hun loge, omdat die voor hen een broederschap is, waarin ze in een beschermde omgeving met elkaar aan elkaar kunnen werken.
 
Zelfstandig georganiseerd, internationaal georiënteerd
Een vrijmetselaarsloge heeft een gewone verenigingsstructuur en staat meestal bij Kamers van Koophandel ingeschreven in het verenigingsregister. Het bestuur van een loge bestaat behalve uit leden, die elke gewone vereniging kent zoals een secretaris en een penningmeester, uit leden die een functie vervullen bij de maçonnieke bijeenkomsten. De voorzitter heeft naast de leiding over de vereniging ook de leiding over de ceremoniële bijeenkomsten.
In 2000 telt ons land 144 loges. De oudste dateert al uit 1734. Loges hebben vaak eigen logegebouwen. De telefoonnummers van deze logegebouwen en loges zijn in het telefoonboek te vinden. De meeste loges hebben een logevoorlichter die de informatie vanuit de loge verzorgt. Alle loges zijn verenigd in een landelijke organisatie: de Orde van Vrijmetselaren.
Over de hele wereld zijn dergelijke nationale organisaties van vrijmetselaren gevestigd. Er is geen mondiale of internationaal georganiseerde Vrijmetselarij. Wel heeft in principe elke vrijmetselaar toegang tot alle loges over de gehele wereld en bezoekende broeders worden altijd genereus ontvangen. De landelijke organisaties zijn vaak gesticht vanuit de eerste nationale organisatie, die van Engeland.
 
De Loge
Een vrijmetselaarsloge in Nederland telt gemiddeld 35 leden, die wekelijks of tweewekelijks bijeenkomen.
De namen van de loges zijn soms ontleend aan deugden die in de tijd van de Verlichting belangrijk werden geacht, zoals "Deugd en IJver", "Het Vrij Geweeten", of naar symbolen zoals "De Troffel", "De Hoeksteen", of vernoemd naar bekende vrijmetselaren uit de geschiedenis, zoals "Wolfgang Amadeus Mozart" en "Prins Frederik".
Zelf stappen zetten
Tot slot nog een enkel woord over de vraag hoe men tot het lidmaatschap van een loge komt. In de eerste plaats moet worden voldaan aan twee formele voorwaarden, men moet 21 jaar zijn en van het mannelijk geslacht. Er is geen maximum-leeftijd voor kandidaten, de Vrijmetselarij heeft het meest te bieden in de levensfase, waarin men bezig is een bestaan op te bouwen. Juist in perioden van spanning en werkdruk draagt de loge wezenlijk bij aan persoonlijkheidsvorming en het noodzakelijke evenwicht. Vrijmetselaren die internationaal werkzaam zijn, kunnen bovendien getuigen dat zij in een buitenlandse loge welkom zijn.
Men moet als belangstellende zelf de eerste stap doen om toenadering te zoeken. Men wordt in principe niet voor het lidmaatschap van een loge gevraagd. Het kan natuurlijk wel voorkomen dat een vrijmetselaar iemand die hem geschikt lijkt, wijst op het bestaan van de Vrijmetselarij. Nodig voor toetreding is dat men in een loge wordt voorgedragen door een meester-vrijmetselaar. Heeft men die in zijn familie- of kennissenkring dan wendt men zich vanzelfsprekend tot hem, heeft men zo'n bekende niet dan wordt dat geregeld in overleg met de desbetreffende loge.
Dit is de formele kant van de zaak, daarnaast zijn er nog andere criteria te noemen waaraan een kandidaat-vrijmetselaar dient te voldoen. De betrokkene moet bekend staan als een goed, eerlijk en betrouwbaar mens. Dit criterium vloeit voort uit de gedachtengang dat iemand zich in de loge in het algemeen weinig anders zal gedragen dan in de samenleving. Verder zal betrokkene moeten blijk geven een tolerante levenshouding te bezitten.
De loge immers, en dat maakt haar juist tot een instelling van grote en vormende waarde, bestaat uit personen van uiteenlopende levens- en wereldbeschouwing. Men zal de ander de levensbeschouwing moeten laten ontwikkelen die hem goeddunkt, men zal er nooit op uit mogen zijn de ander te overtuigen van eigen gelijk in zaken die het wezen van een mens raken. Hieruit vloeit voort dat men voor zichzelf wel dogmatisch kan denken over bepaalde godsdienstige of politieke zaken. De Vrijmetselarij is niet toegankelijk voor sympatisanten of leden van extremistische organisaties.
Tenslotte moet de kandidaat, en dit is een vrij subjectief criterium, geestelijk en sociaal geschikt worden geacht voor het lidmaatschap van een loge. Men moet de indruk hebben, meer kan het niet zijn, dat het kandidaat-lid ontvankelijk is voor de specifieke sfeer die in een loge heerst en die onder meer het gevolg is van het werken met symbolen en ritualen. Heeft hij wat aan ons en hebben wij wat aan hem?
In het algemeen kan worden gesteld dat een vrijmetselaar bewuste behoefte heeft zelfstandig te zoeken naar waarheid.
 
Vrijmetselaarsmuseum
Bij het gebouw van de Orde in Den Haag is gevestigd het Cultureel Maçonniek Centrum "Prins Frederik". Het bezoekadres is Jan Evertstraat 9 en het telefoonnummer 070-346 16 76 en fax 070 364 12 37. Dit bevat naast het museum en het historisch archief van de Orde van de Vrijmetselarij, dat voor wetenschappelijke doeleinden kan worden geraadpleegd, óók een bibliotheek van ca. 40.000 boeken die voor iedereen toegankelijk is. Deze is op afspraak toegankelijk voor belangstellenden.
Literatuur
Enkele boeken over de Vrijmetselarij die in veel openbare bibliotheken geleend kunnen worden:
dr. A.W.F. van de Sande: Vrijmetselarij in de Lage Landen;
Anton van de Sande en Joost Rosendaal (red.): "Een stille leerschool van deugd en goede zeden" Vrijmetselarij in Nederland in de 18e en 19e eeuw;
Th. Stevens: Vrijmetselarij en samenleving in Nederlands-Indië en Indonesië, 1764-1962;
W. Verwey e.a.: Samen de Stilte ingaan, gedachten over de stilte geschreven door vrijmetselaren en monniken;
dr. Joh.S. Wijne: De werkelijkheid achter een geheim.
 
Vrijmetselaarsloges treft u aan in de volgende gemeenten
(aantal loges):
 
Alkmaar (3), Almelo (1), Almere (1), Alphen a/d Rijn (1), Amersfoort (2), Amstelveen (4), Amsterdam (8), Apeldoorn (2), Arnhem (3), Assen (1), Baarn (1), Bergen op Zoom (1), Bilthoven (1), Binnenmaas (1), Breda (2), Brielle (2), Bussum (1), Castricum (1), Delft (2), Den Haag (14), Den Helder (1), Deventer (1), Doetinchem (1), Doorn (1), Dordrecht (2), Drachten (1), Ede (1), Eindhoven (3), Emmen (1), Enschede (2), Goes (1) Gorinchem (1), Gouda (1), Groningen (5), Haarlem (3), Harderwijk (1), Harlingen (1), Heerenveen (1), Heerlen (1), Hengelo (1), 's-Hertogenbosch (1), Hilversum (3), Hoorn (2), Huizen (1), Kampen (1), Leeuwarden (2), Leiden (3), Maastricht (1), Meppel (1), Middelburg (1), Naarden (1), Nieuwegein (1), Nijmegen (2), Oldenzaal (1), Oosterhout (1), Oss (1), Purmerend (1), Renkum (1), Roermond (1), Roosendaal (1), Rotterdam (8), Schagen (1), Sittard (1), Sneek (2), Terneuzen (1), Tiel (1), Tilburg (1), Utrecht (5), Veendam (1), Velsen (1), Vlaardingen (1), Vlissingen (1), Wageningen (2), Winschoten (1), Winterswijk (1), Zaandam (1), Zeist (1), Zierikzee (1), Zutphen (1), Zwolle (3).
Kortom . . .
Jarenlang hebben de Ordeverzamelingen onder verre van ideale omstandigheden een min of meer verborgen bestaan geleid. In het Cultureel Maçonniek Centrum Prins Frederik treden ze, modern gehuisvest, bewaard en geregistreerd met nadruk naar buiten.
 

Cultureel Maçonniek Centrum Prins Frederik

Bezoekadres: Jan Evertstraat 9 te Den Haag.
Openingstijden: Maandag t/m vrijdag van 9.30 tot 12.30 en van 13.30 tot 16.00 uur. Buiten deze openings uren zijn wij te bezoeken op afspraak. 
Postadres: Postbus 11525, 2502 AM Den Haag.
Telefoon (070) 346 16 76, Fax (070) 364 12 37,
Onze E-mail adressen;
Voor algemene informatie: Info.CMC@Vrijmetselarij.nl
Voor bibliotheekbezoek e.d.: Bibliotheek.CMC@Vrijmetselarij.nl
Voor beheerstechnische zaken: Conservator.CMC@Vrijmetselarij.nl


De 'Orde van Vrijmetselaren' ziet het, letterlijk en figuurlijk, als een dure plicht, de Ordeverzamelingen te behouden als groot cultureel erfgoed en onvervangbare bron van kennis en inspiratie. Zij weet zich in dat streven gesteund door de 'Stichting Vrienden van Verzamelingen van de Orde van Vrijmetselaren' (VVO).
U kunt het behoud en de blijvende toegankelijkheid van de verzamelingen ondersteunen door u als begunstiger bij de Stichting aan te melden.

Stichting Vrienden van Verzamelingen van de Orde van Vrijmetselaren (VVO)
Correspondentieadres:
Postbus 11525, 2502 AM Den Haag
Postbanknummer 361060 Amsterdam

 

Europa

België

Reguliere Grootloge van België

Koningsstraat 265

1030 Brussel

Bulgarije

Grand Lodge of Bulgaria

62-64B Hemus Str.

1111 Sofia

Denemarken

Grand Lodge of Denmark

Blegdamsvej 23, P.O.Box 2563

2100 Copenhagen

Duitsland

Vereinigte Großlogen von Deutschland

Emser St. 12-13

10719 Berlijn

Engeland

United Grand Lodge of England

Freemasons' Hall, Great Queen St.

Londen WC2B 5AZ

Finland

Grand Lodge of Finland

Kasarmikatu 16D

00130 Helsinki

Frankrijk

Grande Loge Nationale Française

12, Rue Christine de Pisan

75017 Parijs

Griekenland

Grand Lodge of Greece

Acharnonst. 19, P.O.Box 3203

10210 Athene

Hongarije

Symbolic Grand Lodge of Hungary

Lövölde tér 2, P.O.Box 395

Budapest 1446

Ierland

Grand Lodge of Ireland

Freemasons' Hall, 17, Molesworth St.

Dublin 2

Italië

Grande Oriente d'Italia

Via S. Pancrazio 8

00152 Rome

Joegoslavië

Regular Grand Lodge Yugoslavia
p/a prof.dr. Jovan D. Vasiljevic
Svetozara Markovica 81a

11000 Beograd

Kroatië

Grand Lodge of Croatia

Vidosiceva 7

10090 Zagreb

Luxemburg

Grande Loge de Luxembourg

P.O.Box 851

2018 Luxemburg

Noorwegen

Grand Lodge of Norway

Masonic Temple, Nedre Voltdgare 19

0158 Oslo 1

Oostenrijk

Großloge von Österreich

Rauhensteingasse 3

1010 Wenen

Polen

Grand Lodge of Poland

Ul. Lekarska 19

00-610 Warsawa

Portugal

Regular Grand Lodge of Portugal

Rua Ferreira Lapa, 32 - 6° Fl.

1150-158 Lisboa

Roemenië

National Grand Lodge of Romania

Calea Victoriei 118, Et. 4, Sect. 1

Bucharest

Rusland

Grand Lodge of Russia

Box 18
109377 Moscow
Russian Federation

Schotland

Grand Lodge of Scotland

Freemasons' Hall, 96, George St.

Edinburg EH2 3DH

Slovenië

Grand Lodge of Slovenia

VLS, Gosposvetska 1

SI-1000 Ljubljana

Spanje

Grand Lodge of Spain
Granvia de les Corts
Catalanes 671, P.O.Box 5119

08080 Barcelona

Tsjechische Republiek

Grand Lodge of the Czech Republic

Pivovarnická 6

CZ -180 00 Praha 8

Turkije

Grand Lodge of Turkey

Masonic Hall, 25 Nuru Ziya so

Beyoglu, Istanbul 80050

IJsland

Grand Lodge of Iceland
Masonic Temple
Skulagata 55, P.O.Box 5151

105 Reykjavik

Zweden

Grand Lodge of Sweden

Nybrokajen 7, I tr.

111 48 Stockholm

Zwitserland

Schweizerische Großloge Alpina

Rue du Petit-Beaulieu 1

1004 Lausanne
 
Verenigde Staten van Amerika

Alabama
Grand Lodge of Alabama
3033 Vaughn Rd., P.O.Box 6195
Montgomery 36106-0195

Alaska
Grand Lodge of Alaska
P.O.Box 190668
Anchorage 99519-0668

Arizona
Grand Lodge of Arizona
Masonic Temple, 345 W. Monroe
Phoenix 85003-1684

Arkansas
Grand Lodge of Arkansas
700 Scott St.
Little Rock 72201-4693

California
Grand Lodge of California
Califomia Masonic Memonal Temple
1111 California St.
San Francisco 94108

Colorado
Grand Lodge of Colorado
1130 Panorama Dr.
Colorado Springs 80904

Connecticut
Grand Lodge of Connecticut
Masonic Ave, P.O.Box 250
Wallingford 06492

Connecticut
Prince Hall Grand Lodge of Connecticut
168 Brookfield Street
Hartford, Connecticut, 06106

Delaware
Grand Lodge of Delaware
818 Market St.
Wilmington 19801-3077

District of Columbia
Grand Lodge of the District of Columbia
5428 MacArthur Blvd., N.W.
Washington D.C. 20016

Florida
Grand Lodge of Florida
220 Ocean St., P.O.Box 1020
Jacksonville 32201

Georgia
Grand Lodge of Georgia
811 Mullbery
Macon 31298-5099

Hawaii
Grand Lodge of Hawaii
Honolulu Masonic Temple
1227 Makiki St.
Honolulu 96814-1332

Idaho
Grand Lodge of Idaho
219N. 17th
Boise 83702-5187

Illinois
Grand Lodge of Illinois
P.O.Box 4147
Springfield 62708

Indiana
Grand Lodge of Indiana
525 N. Illinois St., P.O.Box 44210
Indianapolis 46244-0210

Kansas
Grand Lodge of Kansas
320 West 8th St., P.O.Box 1217
Topeka 66601

Kentucky
Grand Lodge of Kentucky
Masonic Home
Kentucky 40041

Louisiana
Grand Lodge of Louisiana
1300 Masonic Temple, 333 St. Charles Ave.
New Orleans 70130

Maine
Grand Lodge of Maine
Masonic Temple, 415 Congress St.
Portland 04101-3500

Maryland
Grand Lodge of Maryland
304 International Circle
Cockeysville 21030

Massachusetts
Grand Lodge of Massachusetts
186 Tremont St.
Boston 02111

Massachusetts
Prince Hall Grand Lodge of Massachusetts
24 Washington Street
Dorchester, Massachusetts-02121

Michigan
Grand Lodge of Michigan
Masonic Temple - Suite 20, 233 E. Fulton
Grand Rapids 49503-3270

Minnesota
Grand Lodge of Minnesota
St. Paul Masonic Centre, 200 East Plato Blvd.
St. Paul 55107

Missourri
Grand Lodge of Missourri
800 Highway 63 N.
Columbia 65201-6697

Montana
Grand Lodge of Montana
425 N. Park, P.O.Box 1158
Helena 59624

Nebraska
Grand Lodge of Nebraska
1630 K. St.
P.O.Box 81852
Lincoln 68508
Lincoln 68501

Nevada
Grand Lodge of Nevada
40 W 1st St., Room 317
Reno 89501-1424

New Hampshire
Grand Lodge of New Hampshire
813 Beech St.
Manchester 03104-3136

New Jersey
Grand Lodge of New Jersey
1114 Oxmead Road
Burlington NJ 08016

New York
Grand Lodge of the State of New York
Masonic Hall, 71 W. 23rd St.
New York 10010-4149

North Carolina
Grand Lodge of North Carolina
2921 Glenwood Ave., P.O.Box 6506
Raleigh 27628

North Dakota
Grand Lodge of North Dakota
201 14th Ave.N.
Fargo 58102

Ohio
Grand Lodge of Ohio
634 High St., P.O.Box 629
Worthington 43085-0629

Oklahoma
Grand Lodge of Oklahoma
102 S. Rd., P.O.Box 1019
Guthrie 73044

Oregon
Grand Lodge of Oregon
3435 Pacific Ave., P.O.Box 96
Forest Grove 97116-0096

Pennsylvania
Grand Lodge of Pennsylvania
One North Broad St.
Philadelphia 19107-4556

Rhode Island

Grand Lodge of Rhode Island

Freemasons' Hall, 222 Tauton Ave.

East Providence 02914-4556

South Carolina
Grand Lodge of South Carolina
1401 Senate St.
Columbia 29201-3781

South Dakota
Grand Lodge of South Dakota
415S.Main St., P.O.Box 468
Sioux Falls 57101-0468

Tennessee
Grand Lodge of Tennessee
100 7th Ave North, P.O.Box 24216
Nashville 37202

Texas
Grand Lodge of Texas
715 Columbus, P.O.Box 446
Waco 76703

Utah
Grand Lodge of Utah
650 East South Temple St.
Salt Lake City 84102-1141

Vermont
Grand Lodge of Vermont
East Road, R.R., 3 Box 6742 B
Barre 05641-8611 - U.S.A.

Virginia
Grand Lodge of Virginia
100 East Walnot Street
Alexandria 22301

Washington
Grand Lodge of the State of Washington
St. Helens Plaza 47 St. Helens Ave.
Tacoma 98402

West Virginia
Grand Lodge of West Virginia
107 Hale St. Room 435, P.O.Box 2346
Charleston 25328-2346

Wisconsin
Grand Lodge of Wisconsin
36275 Sunset
Drive Dousman 53118
 
Canada
Alberta
Grand Lodge of Alberta
330-12 Ave. S.W.
Calgary T2R OH2
British Columbia
Grand Lodge of British Columbia
1495 W. 8th Ave.
Vancouver V6V IC9
Manitoba
Grand Lodge of Manitoba
420 Corydon Ave.
Winnipeg R3L ON8
New Brunswick
Grand Lodge of New Brunswick
P.O.Box 6430 Station
Saint John E2L 4R8
Nova Scotia
Grand Lodge of Nova Scotia
1533 Barrington St.
Halifax B3J IZ4
Ontario
Grand Lodge of Canada
363 King St. W.
Hamilton L8P IB4
Prince Edward Island
Grand Lodge of Prince Edward Island
P.O.Box 337
Charlottetown C I A 7K7
Quebec
Grand Lodge of Quebec
2295 St. Marc St.
Montreal H3H 2G9
Saskatchewan
Grand Lodge of Saskatchewan
Masonic Temple, 1930 Lorne St.
Regina S4P 2MI
 
Midden Amerika
Costa Rica
Gran Logia de Costa Rica
P.O.Box 10.060
San Jose 1000
Cuba
Gran Logia de Cuba
Apartado 72
10100 La Habana 1
Dominicaanse Republiek
Gran Logia de la Republica Dominicana
Gran Templo Nacional Masónico
Arzobispo Portes No.554, esq.
Las Carreras, Santo Domingo
Guatemala
Gran Logia de Guatemala
Templo Masonico
27 calle 12-45, Zona 5, Apartado Postal 34
01901 Guatemala City, C.A.
Mexico
Gran Logia del Estado 'Baja California'
Mision del Descanso 12,
Fraccionamiento Padre Kino, Apartado Postal 134,
22000 Tijuana
Mexico
Gran Logia Valle de Mexico
Sadi Carnot no. 75,
Col San Rafael, Deleg. Cuauhtemoc
06470 Mexico, D.F.
Mexico
York Grand Lodge of Mexico
Mariano Otero 1915, 44560 Guadalajara
Jal. Mexico
Panama
Grand Lodge of Panama
P.O.Box 84
Panama I
Puerto Rico
Gran Logia de Puerto Rico
1707 Ponce de Leon Ave., P.O.Box 8385
Santurce, 00910
 
Zuid Amerika

Argentinië

Grand Lodge of Pte. J.D. Peron 1242

1038 Buenos Aires Casilla Correos 4193

1000 Correos Central, Buenos Aires

Bolivië

Grand Lodge of Bolivia
Grand Temple,
Obispo Cardenas 1480, Esq. P.O.Box 564

Bueno La Paz

Brazilië

Grand Lodge of Brasil
Masonic Temple,
SGAN 909-Módulo 'A', P.O.Box 03648

70 084-970 Brasilia - DF

Brazilië

Grand Lodge of the State Bahia

Rua Carlos Gomes 108, Edf. Maçonico, 6° andar

Salvador

Brazilië

Grand Lodge of the State Espirito Santo

P.O.Box 29001-970

Vitoria - Espirito Santo

Brazilië

Grand Lodge of the State Goiás
Masonic Temple
Rua J-52 Qd.142 Lt 21, Setor Jaó

74410 Goiania

Brazilië

Grand Lodge of the State Mato Grosso do Sul

Rua do Cruzeiro 754 Vila Frederico Portinho Pache P.O.Box 611

79051-380 Campo Grande

Brazilië

Grand Lodge of the State Pará

P.O.Box 333, Belem 66023-000 Avda. Almirante

Tamandare, 1114

Brazilië

Grand Lodge of the State Rio de Janeiro

Rua Professor Gabizo 129, Marcana-Tijuca

CEP 20271-063 Rio de Janeiro

Brazilië

Grand Lodge of the State Rio Grande do Sul

Av. Praia de Belas 560, P.O.Box 683

90110-000 Porto Alegre

Brazilië

Grand Lodge of the State Sao Paulo

Rua Sao Joaquim 138, P.O.Box 8348

01065-970 Sao Paulo

Chili

Grand Lodge of Chile

Marcoleta 659, P.O.Box 2867

Santiago de Chile

Columbia

Grand Lodge of Colombia

Calle 18 No. 5-49, Apartado Aereo 6672

Santa Fé de Bogotá, D.C.

Colombia

National Grand Lodge of Colombia

Calle 39 No.41-56, Apartado Aereo 2378

Baranquilla

Colombia

National Grand Lodge of Colombia

Calle San Juan de Dios 3-25, Apartado Aereo 1969

Cartagena

Colombia

Occidental Grand Lodge of Colombia

Carrera 38 # D 30-60Apartado Aereo 4020

Cali

Ecuador

Grand Lodge of Ecuador

Fco. P. Lavayen 222, P.O.Box 932

Guayaquil

Paraguay

Symbolic Grand Lodge of Paraguay

Palma 937, Apartado 1178

Asunción

Peru

Grand Lodge of Peru

599 Avenida Jose Galvez, Barrenechea Apartado 587

Lima 100

Venezuela

Grand Lodge of theRepublic of Venezuela

Jesuitas a Maturin (Este 3) no.5, Apartado 927

Caracas 1010
 
Azië

Taiwan

Grand Lodge of Taiwan

10, Lane, 201, Chan-an E. Rd., Sec.2
Tapei 10406
Taiwan Republic of China

India

Grand Lodge of India
Freemasons' Hall, Janpath, P.O. Box 681

New Dehli 110001

Israël

Grand Lodge of Israel

5, Wiezman St., P.O.Box 33206

Tel Aviv 61331

Japan

Grand Lodge of Israël
Tokyo Masonic Centre
1-3, ShibaKoen, 4-chome,

Minato-Ku, Tokyo 105

Philippijnen

Grand Lodge of the Phillipines
Plaridel Masonic Temple, 1440 San Marcelino

Manila
 
Australië

Nieuw Zuid-Wales

United Grand Lodge of New South Wales
Masonic Centre,
279 Castlereagh St., P.O. Box A 259

Sydney South, 2000

Queensland

Grand Lodge of Queensland

G.P.O.Box 2204

Brisbane 4001

Zuid Australië

Grand Lodge of South Australia
Masonic Centre
2541 North Terrace, Box 19, Rundle Mall

Adelade 5000

Tasmania

Grand Lodge of Tasmania

Masonic Temple, 3 Sandy Bay Rd.

Hobart 7005

Victoria

United Grand Lodge of Victoria

300 Albert St.

East Melboume 3002

West Australië

Grand Lodge of West Australia
Freemasons' Hall
P.O. Box 6015, 78, Terrace Road

East Perth 6892

Nieuw Zeeland

Grand Lodge of New Zealand

P.O. Box 6439, 39-41 Ghuznee Street

Wellington 6035
 
Afrika

Benin

Grande Loge du Benin

B.P. 03-4352 Cotonou

Republique du Benin

Gabon

Grande Loge du Gabon

B.P. 233

Libreville

Senegal

Grand Lodge of Senegal

P.O. Box 1852

Dakar

Zuid Afrika

Grand Lodge of South Africa
Grand Lodge Centre, 67 13th St., P.O.Box 46203

Orange Grove 2119

informatie:aanvragen per email aan stichting Marexa