Oud-wereldkampioen schaken Garri Kasparov heeft zijn sport, als prof, definitief vaarwel gezegd en verruild voor misschien wel de zwaarste partij in zijn leven. Kasparov trekt deze dagen door de Russische provincie om steun te winnen voor een beweging die als doel heeft het bewind van president Poetin ten val te brengen. Door ontmoetingen met lokale leiders en bovenal met gewone mensen hoopt hij de Russen ervan te overtuigen dat de democratie in Rusland moet worden hersteld voor het te laat is.

De provinciestad Kostroma aan de Wolga ligt een kleine vijf uur rijden van de Russische hoofdstad Moskou. Het is de vijfde stad die schaakgrootmeester Garri Kasparov aandoet in een campagne die hem naar alle hoeken van het land voert. Hij doet dat niet in de hoedanigheid van beroemde schaker, maar als een van de felste tegenstanders van president Poetin. Het bewind van Poetin, zegt Kasparov, is onwettig en moet worden vervangen. Daarom is Kasparov de drijvende kracht achter het pas opgerichte Verenigd Burgerfront, een organisatie die zich de val van het Poetin-regime ten doel heeft gesteld.

Nieuwkomer
"Het land moet niet alleen een definitieve keuze maken voor de democratie, maar ook beseffen dat de toekomst van ons land wordt bedreigd. Want het Poetin-regime is bezig alle democratische processen in Rusland te blokkeren. We hebben eenvoudig geen tijd meer voor nog een historisch experiment'', zegt Garri Kasparov. Hij is geen nieuwkomer in de Russische politiek. Al aan het begin van de jaren negentig was hij actief betrokken bij de vorming van verschillende liberale partijen. Daarna wijdde hij zich opnieuw aan het schaken. Nu kan hij zich niet langer afzijdig houden, zegt hij. De oprichting van een nieuw, breed burgerfront is volgens hem nodig, omdat de bestaande oppositiepartijen teveel geneigd zijn tot compromissen met het Kremlin. En de tijd voor compromissen is voorbij, zegt Kasparov. Het Kremlin heeft volgens hem 'de oorlog verklaard' aan de Russische burgers.

Luister naar een reportage over Kasparov (5'54")

"Belangrijk is, dat de mensen instinctief aanvoelen dat ik geen geheime agenda heb, dat ik openlijk spreek over mijn programma, over wat we willen doen'', zegt Kasparov. "In ons land ontstaat een vertrouwenscrisis, mensen raken het vertrouwen kwijt in de zittende macht en de politiek. Als we het vertrouwen van de mensen weten te winnen, zullen ze naar ons luisteren, dat is het belangrijkste. Dat is waarschijnlijk mijn enige troefkaart in mijn strijd met het Kremlin. Ik heb een reputatie en iedereen begrijpt dat ik die reputatie, die ik heb verdiend met dertig jaar hard werken, voor niets wil inruilen. Die reputatie is mijn bescherming, de garantie dat een van de leiders van het Verenigd Burgerfront nooit een compromis zal sluiten met het Kremlin.''

Kasparov mag dan een schaker in ruste zijn, het bezoek aan Kostroma kan toch niet verlopen zonder een bezoek aan school nummer 24, waar veel jong schaaktalent is te vinden. In de gangen zitten tientallen jonge kinderen klaar achter hun schaakborden, sommigen wellicht hopend op een partij tegen hun grote voorbeeld. Dat zit er wegens tijdgebrek niet in, want Kasparov heeft nog ontmoetingen met de burgemeester van Kostroma, met de voorzitter van het regionale parlement, met gemeenteraadsleden en journalisten. Maar de bekroning van zijn bezoek aan de provincie is een live optreden op de locale televisie.

Zwarte lijst
Een half uur lang heeft Kasparov de gelegenheid zijn denkbeelden uiteen te zetten en kunnen mensen met vragen bellen naar de studio, iets dat hem naar eigen zeggen sinds januari niet meer is overkomen omdat hij op een zwarte lijst staat en nooit meer wordt gevraagd. Na afloop zegt hij onder de indruk te zijn van de warme ontvangst in Kostroma en maar met moeite te geloven dat er nog altijd plaatsen zijn in Rusland waar live televisie bestaat, en waar de anchorman bereid is Garri Kasparov tijdens prime time te gast te vragen. Kostroma, zegt Kasparov , is een voorbeeld voor andere regio's van Rusland.'

Bezoeken aan veel van die regio's staan nog op de prioriteitenlijst van Kasparov. Tot aan het eerste congres van zijn nieuwe beweging in oktober gaat hij door met het bereizen van de Russische provincies, van de Kaukasus tot het Verre Oosten. De partij is nog lang niet gespeeld.